2025’te Dünya Ekonomisi

 

2024 yılı dünya ekonomisinde Rusya’nın işgal girişimi ile başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı ve İsrail hükümetinin saldırgan ve canice kıyım yaptığı Gazze Savaşı ve ardından Lübnan Saldırıları nedeniyle Savaş korkuları içinde geçen bir yıl oldu. Uluslararası sistemde en iyi haber 2024 yılının sonunda Suriye’de zalim Beşar Esad rejiminin çökmesiyle geldi. Dünyada, Tayvan gerginliği, İran İsrail Gerginliği, Kuzey Kore-Güney Kore gerginliği gibi hiç tansiyonu azalmayan bölgeler de savaş tehdidi altında. ABD seçim belirsizliği ise Trump’ın seçilmesiyle son erdi. Fakat küresel ekonomide korumacılık ve pazarlığa dayalı ekonomi yönetiminin sonuçlarının nereye kadar sıkıntı yaratacağı da hala belirsizliğini koruyor. Trump 2.0 döneminde ekonomide Panama Kanalı tehdidi ve Göçmen politikasının da yeni gerginlere neden olup olmayacağı da merak edilenlerden. Fakat Panama tehdidinin arka planında Çin’e gümrük vergilerinden sonra küresel ekonomide Çin’in kazandığı ekonomik cephelerin boşaltılması gerginliklerinin de artacağı beklenebilir. Biraz astrolog gibi tahmin edersek, Çin’in Amerika ve Kutup politikasından vazgeçmesi için ABD’nin baskı yapacağı da anlaşılmaktadır. 2025 yılı jeopolitik gerginliklerin gölgesinde başlayacaktır. Bu durumda en çok merak edilen emtia fiyatlarının seyri olacaktır. Rusya’nın Avrupa ile olan gerginliği nedeniyle doğalgaz fiyatlarındaki yükseliş devam ediyor. Ayrıca bakır gibi emtiaları fiyatları da yükseliş eğilimindedir. Dünyada çip savaşları şiddetini yitirmekle birlikte halen talebin yüksekliği nedeniyle ve bilgi teknolojilerin siber savaşlardaki rolü nedeniyle halen önemini koruyor. Dünyada yeni yükselen teknoloji şirketleri ise yapay zekâ şirketleri. Sıradan işlerin yapay zekâ ile ucuz ve insansız yapılabileceği yönündeki beklentiler bu şirketlere yatırımcıların ve devletlerin yatırımlarını tetikliyor. Dünyada yasal ekonomiye ve formel para birimlerine ilgi azalırken yatırımlar, kripto para ve vergi cenneti ülkelere doğru kayıyor.

2024 yılının yıldız endüstrisi savunma sanayii oldu. Ülkeler özelikle Rusya’ya komşu olan Avrupa devletleri ile İsrail’e komşu olan Ortadoğu devletlerinde silahlanma yarışı dört nala devam ediyor. 2025 yılında ülkelerin en çok yatırım yaptığı alanların arasında savunma harcamaları olmaya devam edecektir. ABD kongreye sunulan bütçe teklifinde ortalama 700 milyar dolar seviyesindeki savunma harcamalarını 850 milyar dolar seviyesine çıkarmayı planlıyor. Japonya ise 2025yılı bütçesinde savunma harcamalarını %9 artırarak 56 milyar dolar seviyesine çıkarıyor. Çin için ise, RAND düşünce kuruluşuna göre 2025 Çin 185 milyar dolar savunmaya pay ayırıyor. Rusya’nın savunma ayırdığı pay roket hızıyla artacak %24 oranıyla 145 milyar dolar seviyesinde tahmin ediliyor. Fransa ise 55 milyar dolar seviyesinde bir parayı savunmaya harcayacak. Rakamlar bize gösteriyor ki, dünyada büyük bir silahlanma ve savunma yatırımları yapılacak. Bu kadar yatırım sonucunda küresel veya bölgesel değişik savaş ihtimallerinin dünyanın her yerinde artabileceğini gösteriyor. Bu kadar gergin bir dünyada Türkiye’de savunmaya yaklaşık 27 milyar dolar harcayacak. Ümit edelim ki, zor geçen bir yıldan sonra Türkiye ve dünyada ekonomik zorlukların hafiflediği, İsrail hükümetinin adalet önünde hesap verdiği, Gazze’deki çocukların yaşama ümitlerinin artığı ve bölgemizde istikrarsızlıkların azaldığı bir yıl olsun. Türkiye ekonomisi ile ilgili beklentileri ise haftaya yorumlamak üzere, herkese mutlu ve sağlıklı bir yıla kavuşmalarını dilerim. İyi yıllar.