Kredi Notları Ne Söylüyor?
Ekonomideki muhtemel olayların
tahmini geleceğin belirsizliği nedeniyle zordur. Bu zorluk, firmaları ve
bireylerin gelecek kaygını artırır. Devletler açısından da dalgalı piyasalarda
yolunu bulabilmek için bir çıpa ihtiyacı vardır. İşte bu belirsizliklerin
tahmini için ekonomistler sürekli olarak kafa yormaktadır. Dünyada mali
piyasalarda belirsizliğin ölçümünde profesyonel şirketler vardır. Kredi
derecelendirme şirketleri, devletlere ve firmalara yol gösterici olarak
değerlendirme notları vermek suretiyle belirsizliklerin azalmasında ve
yatırımcılara yol göstermek için değerlendirme notları vermektedir. Bu notlar,
devlet, firma veya banka gibi kurumların karneleri olarak da düşünülebilir.
Kredi derecelendirme şirketlerinin 2008 küresel finans krizinde yaptığı hatalar
nedeniyle çok eleştirilse de özellikle borçlanmak isteyen devletlerin ve
firmaların değerlendirilmesinde halen en temel göstergelerden birisidir.
Dünyada kredi notlarını verme konusunda Standart and Poors(S&P), Ficht ve
Moody’s öne çıkan kuruluşlardır. Dolayısıyla uluslararası piyasalarda dikkate
alınan notlar ve değerlendirmeler için bunları dikkate almak gerekir. Türkiye’ye
karşı kullanılan keyfi verilerden
kaynaklanan düşük notlar verilse de, gelişmeleri takip etmek için bize de ipucu
verebilir. Değerlendirme notları için
genelde üç kategori bulunmaktadır. A notu, yatırım yapılabilir, riski düşük
ülke veya firma anlamındadır. En yüksek kredi notu olan ‘A’
kategorisinde ABD, Almanya, Fransa, Belçika gibi ülkeler bulunmaktadır. Türkiye
1994 yılında kredi notu değerlendirmesi başlamıştır. Not değerlendirmeleri başlamasından
bu yana hiçbir derecelendirme şirketi Türkiye’ye A notu vermedi. ‘B’
notu ise, yatırım yapılabilir ve kurumsal sorunları olan risk içeren ülke veya
firmayı temsil eder. Bu notların bulunduğu kategorilerde ayrıca pozitif veya
negatif görünümler için alt kırılımları için değerlendirmelerde
yapılabilmektedir. ‘C’ notu ise, borçlarını ödeme zorluğu içinde
olan ülke veya firmalar için kullanılmaktadır. ‘C’ notu, ülkelerin borç bulabilmesi
ve yatırım alabilmesinin zor olduğu ve ek teminat veya garantörlerin istendiği
durumları göstermektedir.
Türkiye’de Mehmet Şimşek’in
Maliye bakanı olmasıyla birlikte başlayan rasyonel politikalar nedeniyle
devletin kredi notları görünümlerinin ne olacağı da merak konusuydu.
Politikanın ilanı ve devam eden süreçteki gelişmeleri değerlendirme notları ile
Türkiye’deki ekonomik görünüm üzerine konuşabilmek mümkün. 2023 yılından bu
yana tüm kredi kuruluşları Türkiye’nin ‘B’ kategorisindeki kredi görünüm notunu
negatif pozitife çevirmiş ve ortalama iki basamak yükseltmiştir. Bu yükselişle
Türkiye’de aynı zamanda kredi temerrüt swap notu olan (CDS) ve Türkiye’nin
borçlanmadaki risklerini ifade eden notu da yaklaşık beş yüz risk puanı
azalarak 250 bandına gerilemiştir. Böylece Türkiye’de kamu maliyesinin ve
hazinenin mali gücü de yükselmiştir. Fakat Moody’s en son kredi derecelendirme
notunu aynı seviyede bırakmıştır. Bu durum Türkiye’deki finansal iyileşmenin
sınırlarına ulaştığını gösterip göstermeyeceği bu yıl içerisindeki not
görünümleri üzerinden anlaşılacaktır. Fakat bu işaret Türkiye’nin mali disiplin
ve mali politikaların istikrarını gösterecektir. Özellikle maliyede kamu
harcamalarının kontrolu ve şeffaflığı not görünümlerinin iyileşmesine önemli
katkı sağlayabilir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder