Ticaret Savaşları Cağında Mücadele

 

Ticaret Savaşları Cağında Mücadele

Dünyanın iktisadi gerçeklerinden birisi de bitmeyen ticaret savaşlarıdır. Ticaret savaşlarının şiddetlendiği ve yoğunluğunun azaldığı zamanlar vardır. Trump’ın ikinci gelişle birlikte ticaret savaşları yeniden alevlendi. Ticaret savaşları, eskinden ülkelerin daha gizli silahlar ile yapılır ve daha fazla yaygara yapılmadan uygulanırdı. Ticaret savaşı, ülkelerin ticaret engelleri, gümrük vergileri ve ticaret kotaları ile diğer ülkelerin pazarlarını elinden almak veya rakiplerini rekabetten uzaklaştırmak için uygulanan yöntemlerdir. Ticaret savaşlarını başlatan asıl olay ise, Çin’in dünya ekonomisinde beklenmeyen tarihi yükselişidir. ABD ve Batı Avrupa ülkeleri üretim merkezlerini Çin’e kaydırırken sahip oldukları teknolojik üstünlüğünü ve mülkiyet haklarını kaybetme tehlikesi başlayınca ticaret savaşları da başladı. Çin’in 2023 yılında yüksek teknoloji ihracatı 800 milyar dolardan fazlayken, ABD’nin ihracatı sadece 208 milyar dolar seviyesinde. Artık elektrikli araçlar, bilgisayar teknolojileri, cep telefonu gibi alanlarda Çin’in bariz üstünlüğü söz konusudur. 2024 yılında ABD dünya ekonomilerine karşı 918 milyar dolar ticaret açığı verdi. 2023 yılına göre dış ticaret açığı %17 arttı. Bu artış, Trump’ın eleştirdiği ve ticaret savaşının gerekçesini oluşturmaktadır. Özellikle Çin’e karşı 2024 yılında 295 milyar dolar dış ticaret açık verdiği için en büyük mücadele burada olacaktır. Trump yönetimi, 2018 yılında güneş panelleri ve bulaşık makinesine gümrük vergileri artırdı. Buna karşılık Çin demir ve çelik gibi ürünlerin de olduğu ürünlere gümrük tariflerini artırdı. ABD misilleme olarak 1300 parçadan oluşan Çin ürünlerine karşı tarifeleri artırdı. Bu savaş Biden döneminde şiddeti azalmakla birlikte devam etti. Trump ikinci kez başkan seçilince Çin’e karşı %10 ek gümrük vergi uygulanacağını deklare etti. Ayrıca Meksika ve Kanada gibi ülkelere de gümrük tarifeleri artırıldı. Yani ticaret savaşı tüm cephelerde şiddetle devam ediyor.

Trump’ın ticaret ürünlerine uygulayacağı ek vergilerin Türkiye’ye etkisi ise sınırlı olacaktır. Türkiye açısından en önemli sorun kur üzerinden gelebilecek bir saldırıdır. Birinci Trump döneminde kur üzerinden ekonomiyi çökertme tehdidi, Türkiye’de kısa dönemli bir kur şokuna neden olmuştu. Dolayısıyla Türkiye’ye Trump’ın kur üzerinden bir tehdidi olduğu takdirde etkili olacaktır. Fakat ticaret üzerinden uygulanacak ek vergiler Türkiye’nin dış ticaretine etkisi sınırlı olacaktır. Türkiye’nin Çin’e uygulanacak ek vergiler nedeniyle ABD’ye alternatif ihracat imkanlarını araştırması daha mantıklı olacaktır. Özellikle Çin’e demir çelik, elektronik makineler gibi alanlarda konulacak vergiler, bu konularda Türk ihracatçısı için yeni ihracat fırsatlarını araştırılması gerekir. Trump’ın oluşturduğu belirsizlik ve tehdide dayanan ticaret politikası küreselleşme ve serbestleşme politikalarını olumsuz etkilemeye devam edecektir. Benim tahminin ise, ABD’nin yeni ticaret savaşı cağı kendisine daha fazla zarar verecektir. Trump, ekonomiyi züccaciye dükkanındaki fil gibi yönetmektedir.