2024 Yerel seçimlerinin ekonomi politiği

 

Türkiye’de çalışmış siyaset bilimcisi Bernand Lewis, Demokrasinin Türkiye Serüveni başlıklı kitabında Türk demokrasisi için; “bütün güçlüklere rağmen Türk demokrasisinin başarıları, benzer arka plandan gelen, benzer geleneklere ve deneyime sahip diğer ülkelerle karşılaştırıldığında şaşırtıcı olmuştur. Bunlar, siyasi ve ekonomik değişimi önceleyen, eşlik eden ve izleyen, toplumsal, kültürel ve entelektüel hayatta derin ve kapsamlı değişimlerle mümkün olmuştur. Yüzyıldan fazla bir süre modern Türkiye’nin dönüşümünü izlemiş olan birisine, bu değişim sürecinin, geciktirilebilir veya duraksatılabilirse de artık geri döndürülemeyeceği kesin görünür.” Kısaca Türkiye’de demokrasi yerleşmiş ve geri dönülemez biçimde topluma şekil vermektedir. 2024 yerel seçimleri sonuçları da bu yorumu pekiştirmektedir. Türkiye’de yerel seçimlerde anket firmaları da dahil kimsenin tahmin edemediği şekilde sonuçlandı.

 

Malum seçim haritaları incelendiğinde değişimin boyutları rahatlıkla anlaşılmaktadır. 2019 yerel seçim sonuçlarına göre muhalefet partileri %18 farkla önde tamamladı. Türkiye’de bu benzerde değişimi 1989 ve 1994 seçimlerinde yaşanmıştı. Yaklaşık 10 ay önce yapılan seçimlere göre çok farklı çıkan seçim sonuçlarının nedenlerinin analizi daha fazla yapılacaktır. Ekonomik politik açısından seçimin sonuçları aşağıdaki gibi değerlendirilebilir:

1)      Türkiye ekonomisi 2018 yılından bu yana yaşanan yüksek enflasyon ve ekonomi politikalarının istenen amaçlara ulaşmadaki başarısızlıklar nedeniyle, gelir dengesizliğinin artmasına neden oldu.. Keza TÜİK verilerine göre GİNİ katsayısı kötüleşti. Orta ve alt gelir grupları refah seviyesi düşerken, en üst gelir grubunun refahı yükseldi. Sonuçta gelir dengesizliği arttı. 

2)      İkinci önemli sorun, ekonomik yapıda emeklilerin sayısının artması ve sosyal yardımların sürekli genişletilmesi maliye politikasının etkinliğini azalttı. Önceki seçimlerde esnek maliye politikalarının maliyeti arttığı için yerel seçimlere sıkı maliye politikası ile girildi. Dolayısıyla yaşam maliyetlerinin yükselmesi, düşük gelir gruplarının iktidara olan tepkisini artrımıştır. 

3)      Yönetimde rutinleşme ve aynılaşma sorunu da yerel seçimlerin sonuçlarını etkilemektedir. Özellikle yerel halk kendi sorunlarını doğrudan kendi temsilcilerine iletebildiği ve yerinden çözümlerin sağlanabildiği ortamlarda kendisini siyasette temsil edildiğini hissetmektedir. Ekonomik sorunlarının arttığı dönemde, sorunlarının iletilemediği endişesi siyasi tepkileri de beraberinde getirmektedir.

Sonuç olarak, 2023 yılındaki genel seçimleri ulusal güvenlik ve genişletilmiş mali politikalarla desteklenen eğilimlerin belirlediğini; 2024 yerel seçimlerini ise, milletin ekonomik sorunlarının derinleşmesi ile artan tepkinin değişim talebini de körüklediği şeklinde yorumlamak mümkündür.

Seçimlerde başarı kazanan adayların memleketimiz için hayırlı işler yapmalarını ve seçimsiz geçecek yıllarda ekonomik ve diğer sorunların çözümleneceği bir dönem olmasını temenni ederim. Türk demokrasisi Bernard Lewis'in tespti ettiği gibi, sürekli olarak gelişmekte ve milletimize ümit vermeye devam etmektedir.

2024 yerel seçimler milletimize hayırlı olsun!