Savaş Gölgesinde Buğday Ekonomisi

 

Savaş Gölgesinde Buğday Ekonomisi

Buğday insanlığın kutsal ve temel gıdasıdır. İnsanlığın yeryüzünde var olmasını sağlamasının yanında, aynı zamanda insanlığın on bin yıldır İktisat tarihçisi Cipolla’ya göre Burdur yakınlarında başlayan buğday ziraatı insanlığın nüfusunu artırmasını sağlayan temel ekonomik üründür. Kısacası Buğday meselesi, hayat memat meselesidir.

Ukrayna Savaşı’nın dünya ekonomisinde ve bilhassa Türkiye üzerinde ilk doğrudan etkilerinin okunabileceği temel ekonomik faaliyet buğday ekonomisi olacaktır. Çünkü Ukrayna 2020 yılında 65 milyon hektar ekim alanında yaklaşık 25 milyon ton buğday üretmektedir. Rusya Federasyonu ise, yaklaşık 86 milyon ton buğday üretmektedir. Dünyadaki üretimde iki ülke ilk ondadır. Rusya 2015-2020 yılları arasında üçüncü büyük, Ukrayna ise yedinci büyük buğday üreticisidir. Dolayısıyla savaş, dünya ekonomisinde buğday arz ve talep dengesini etkileyebilecek bir baskı yapabilir. .

                          KAYNAK: FAO

 

 

Dünya pazarlarındaki dengeye bakıldığında Buğday ekonomisinde Rusya ve Ukrayna’nın önemi anlaşılacaktır. Rusya 2019 yılına göre,  %18 den fazla ihracat ile dünyanın en büyük ihracatçısıdır. Ukrayna ise %7’den fazla ihracat yapmaktadır. Dünya piyasalarındaki ikinci en büyük buğday alıcısı ise yaklaşık %5 pay ile Türkiye’dir. Dolayısıyla, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali buğday piyasasını etkileyecektir ve Türkiye’den doğrudan etkilenebilecek ülkedir.

 

 

Kaynak. https://oec.world/en/profile/hs92/wheat?yearSelector2=tradeYear6

 

 Türkiye’nin buğday üretimi incelendiğinde, en yüksek üretimin 2014 yılında 22,6 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Son yıllarda kuraklığın da etkisiyle üretim 17,65 milyon tona gerilemiştir.

 

Türkiye’nin yıllık yaklaşık 5 milyon ton ilave buğdaya ihtiyacı bulunmaktadır. Bu buğdayın yaklaşık 4 milyon tonu makarna ve  un ihracatı için kullanılmaktadır. Türkiye’nin bu durumda iç dengesini sağlamak için 2 milyon tona yakın buğdaya ihtiyaç duyacağı tahmin edilebilir. Eğer un ve makarna ihracatına devam etmek için Rusya ile Barter ticareti ile değişik ürünlerin takası yapılarak, savaş sırasındaki aksamalar aşılabilecektir. 

 

Ama savaşın en önemli maliyetlerinden birisi, buğday fiyatının ani yükselişi olacaktır. Buğday fiyatı savaşın on ikinci gününde %54 seviyesinde artış göstermiştir. Bu yükseliş ekonomide cari denge açısından ve iç piyasada gıda enflasyonu açısından baskı yapacaktır. Türkiye’nin fiyatların yükselmesi ile yeniden buğday ekilmeyen arazilerin kullanılmasını kolaylaştıracaktır. Böylece yeniden buğday ekmek çiftçiler açısından mümkün olacaktır. Doğrudan ürün desteği şeklinde verilecek teşviklerle buğday üretimi yeniden 20 milyon tonun üzerine çıkarılabilir. Türkiye’nin ileride gıda sorunu yaşamaması için buğday üretimini artırması zorunludur.